Skip Navigation Links
صفحه اصلی
واحدهای هنریExpand واحدهای هنری
هنرمندانExpand هنرمندان
منابع محتواييExpand منابع محتوايي
درباره Expand درباره
ارتباط با حوزه
ثبت نام ورود    
 


تأثیر حضور امام رضا در ايران
علي بن موسي (ع) طي اقامت خود در مرو، مركز علمي و اداري خراسان، تلاش گسترده اي را براي ترقي انديشه و اعتقادات مردم خراسان به عمل آوردند ....
تعداد مشاهده : 5746 اطلاع رساني  پنجشنبه، 16 آبان 1387  12:10:42

تأثیر حضور امام رضا در ايران 

علي بن موسي (ع) طي اقامت خود در مرو، مركز علمي و اداري خراسان، تلاش گسترده اي را براي ترقي انديشه و اعتقادات مردم خراسان به عمل آوردند و با منظره هاي علمي با اهل كتاب و نحله هاي فكري گوناگون موجبات اعتلاء و ترقي معرفت و بينش ديني اين منطقه را فراهم كردند. آن حضرت با تشكيل محافل علمي و كلامي و حديثي به دفاع از اسلام و فرهنگ اهل بيت پرداخته و به ايرادات و شبهات فرق پاسخ مي دادند.

شمار مناظرات امام رضا با اهل كتاب و نمايندگان مسيحيان، يهوديان، مانويان، زرتشتيان، صابئين، و فرق اسلامي، فراوان است. از آن جمله روزي مأمون سران اديان و مذاهب زمان را جمع كرد و امام رضا را دعوت نمود تا با آن مناظره كنند. نخست جاثليق مسيحي به آن حضرت گفت: شما و همه مسلمانان و تمامي ما مسيحيان نبوت حضرت عيسي و كتاب انجيل را قبول داريم ولي نبوت پيغمبر شما مشكوك است، زيرا او را تنها شما قبول داريد. امام رضا (ع) فرمود: ما مسلمانان حضرت عيسي و انجيلي را قبول داريم كه امتش را پيغمبر آخرالزمان بشارت داده است و حوارين عيسي (ع) به او اقرار كرده اند، پس چرا مخالفت پيامبر و كتاب خود مي كني و پيغمبري را كه بشارت داده اند، نمي پذيري اين گونه مناظرات گوياي حركت عميق علمي و فرهنگي آن حضرت است. مباحث اين گفتگوهاي علمي كه به آرامي و در جو صميمي برگزار مي شد درباره آفرينش جهان، توحيد، صفات خداوند، انبياء الهي، عصمت آنان جبر و اختيار و امامت، تفسير آيات گوناگون قرآن، فضايل اهل بيت (ع) احاديث، دعا و احكام دين بود.

از ديگر فعاليت امام رضا (ع) تشكيل حوزه علمي در منزل خود و مسجد مرو بود و حضور شيعيان آن حضرت چنان چشمگير بود كه مأمون به حاجب خود، دستور داد تا شاگردان وي را پراكنده كند. امام رضا (ع) نزد مأمون رفت و با ناراحتي و صلابت به وي گفت: از خداوند حق مصطفي و مرتضي و سيده نساء العالمين را طلب مي كنم. چرا اينان را طرد نمي كني كه وي ياران خاص و عام مرا خوار كردند. امام رضا (ع‌) سپس به خانه برگشت و دو ركعت نماز خواند و گفت: خدايا اين مرد به من ستم كرد و مرا خوار و ذليل كرد و شيعيان مرا از در خانه من دور كرد. خدايا انتقام مرا از وي بگير2 اين خبر به خوبي نشان مي دهد كه شمار شيعياني كه در محافل علمي امام علي بن موسي (ع) شركت داشتند، قابل توجه بوده و به همين دليل مأمون دستور تعطيلي آنها را صادر كرد.

عظمت علمي و مقام معنوي و اخلاق علمي امام رضا (ع) موجب جذب مردم به سوي وي شد و صيرت علمي او همه جا را فرا گرفت به گونهاي كه مأمون به آن اعتراف كرد. آن حضرت از هر فرصتي براي پياده كردن سنت هاي الهي و سيره رسول الله (ص) استفاده كرد تا انحرافاتي  را كه حكام در جامعه سرايت داده بودند، اصلاح كند. از جمله روزي مأمون دستور داد تا آن حضرت نماز عيد را با مردم بخواند. امام رضا (ع) ابتدا نپذيرفت ولي چون مأمون اصرار كرد امام فرمود: به شرطي نماز مي خواند كه اجازه دهند، همان گونه كه رسول الله (ص) و علي (ع) نماز مي خوانده، بخواند. مأمون پذيرفت و آن حضرت با پاي پياده و برهنه همراه با شيعيان خود به راه افتاد، وي چنان تكبيري سر داد كه گويي همه عالم با او هم آوا هستند. صداي تكبير در شهر پيچيد و شهر به لرزه درآمد و جمعيت زيادي با آن حضرت همراه شدند. فضل بن سهل احساس خطر كرد و از مأمون خواست تا دستور بازگشت امام رضا (ع) را صادر كند.

از ديگر نتايج پربار دوران اقامت علي بن موسي الرضا (ع) در مرو، فراهم شدن موجبات رشد و گسترش تشيع در خراسان بود. مردم خراسان كه از پيش دوستدار خاندان رسالت بودند پس از حضور آن حضرت علاقه و محبتشان به اهل بيت و علويان بيشتر شد. به گونه اي كه مدفن امام رضا (ع) يكي از پايگاه هاي مهم تشيع در طول تاريخ در آمد و بر تاريخ فرهنگ و هنر و اقتصاد ايران و تشيع تأثیر عميقي گذاشت.

يكي از نتايج زود رس تأثیر امام رضا (ع) در خراسان، قيام محمد بن قاسم مي باشد. وي از نسل امام حسين بود و در مدينه منوره سكونت داشت. به دعوت يكي از خراساني ها به همراه عده اي به مرو آمد. چهل هزار نفر از مردم شهر با او بيعت كردند. وي در يكي از روستاهاي شيعي ساكن و در طالقان 2 قيام كردند. پس از چندي از نيرو هاي عبد الله بن طاهر امير طاهري شكست خورد و در شهر نساء مخفي شد، ولي وي را دستگير و در شهر نيشابور محبوس كردند و به واسطه نفوذ تشيع در اين شهر، وي را شبانه به بغداد فرستادند. محمد بن قاسم موفق شد از زندان بغداد فرار كند ولي در واسط از دنيا رفت. از اين گزارش نفوذ علويان و تشيع در شهر هاي خراسان بر ما روشن مي گردد. از سوي ديگر ولايت عهدي امام رضا (ع) زمينه مساعدي براي مهاجرت سادات و علويان به ايران گرديد. تعدادي از برادران و عمو زادگان آن حضرت از سادات حسيني و حسني به ايران آمدند. چون سادات خبر غدر مأمون كه با امام رضا (ع) كرد، شنيدند پناه به كوهستان ديلم و طبرستان بردند و بعضي در آنجا شهيد گشتند و مزار و مرقدشان مشهور و معروف است. چون اسپهبدان مازندران در اوايل كه اسلام قبول كردند، شيعه بودند و با اولاد رسول الله (ص)، حسن اعتقاد داشتند، سادات را در اين ملك، مقام را آسانتر بود مأمون پس از آنكه به اهداف خود رسيد در حالي كه عازم بغداد بود در سرخس فضل بن سهل وزير خود را كشت و سپس در سناباد طوس در 29 صفر سال 203 هجري امام رضا (ع) را مسموم ساخت، سپس دستور داد جنازه آن حضرت را در قريه نوقان پيش روي قبر هارون دفن كنند.

هنگامي كه خبر شهادت امام رضا (ع) در خراسان و شهرهاي ديگر شيوع يافت، علويان و سادات متواري و پراكنده شدند و يا در خفا به زندگي خود ادامه دادند و يا گرفتار كارگزاران مأمون شدند، از جمله آنان احمد بن موسي بود كه قتلغ خان با وي جنگيد و او را به شهادت رسانيد. مرقد محمد بن موسي بن جعفر (ع) و علي بن حمزه بن موسي بن جعفر (ع) نيز در شيراز زيارتگاه هستند. هارون برادر ديگر امام رضا (ع) به كاشان آمد. و در اين شهر از دنيا رفت.

شهادت گاه آرامگاه فرزندان امام موسي كاظم فضل و سليمان در آوه است.

 در ري مقبره حمزه بن موسي بن جعفر قرار دارد و زيارتگاه مردم است. اين مقابر به مرور مورد توجه شيعيان و دوستداران اهل بيت قرار گرفت و در گسترش فرهنگ تشيع در اين مرز و بوم مؤثر واقع شد.

 

ميراث فرهنگي امام رضا (ع)

آن حضرت طي 18 سال امامت خود در مدينه منوره و دو سال در ايران با تلاش و كوشش فراوان موفق شدند شاگردان بسياري را تربيت كنند كه در منابع مجموع شاگردان آن حضرت 318 نفر بر آورده شده اند. از جمله شاگردان مشهور آن حضرت ابوعبدالله محمد بن خالد برقي قمي، حسن و حسين فرزندان سعيد اهوازي، زكريا بن آدم بن عبدالله اشعري قمي، صفوان بن يحيي، احمد بن محمد بزنطي، عبدالله بن مبارك نهاوندي و عبدالسلام بن صالح ابو صلت هروي مي باشند.

1- ابو عبدالله محمد بن خالد برقي: وي از اهالي روستاي برق رود قم بود. به افتخار شاگردي امام رضا (ع) و فرزندشان در آمد. دو برادر وي نيز از ادبا و فقها بودند. محمد بن خالد مردي اديب و مورخ، آگاه به علوم عرب بود. آثار زيادي داشته ولي برخي هشت عدد از آنها را نام برده اند.

2- حسن و حسين بن سعيد اهوازي: اصل آنان از اهواز و هر دو برادر از بزرگان، يا ران امام بودند و وثوق علمي آنان مورد تاييد واقع شده است.

جد دوم آنان مهران از موالي علي بن الحسين (ع) و به دست آن حضرت آزاد شد. آثارحسين بن سعيد را سي عدد نوشته اند و بيشتر آنها در تفسير قرآن است.

3- عبدالسلام بن صالح ابو صلت هروي: وي از همراهان امام رضا (ع) و افتخار مصاحبت با آن حضرت را داشت. از او كتابي به نام وفات الرضا (ع) نقل شده و شيخ صدوق در كتاب عيون اخبار الرضا داستان شهادت آن حضرت را از قول او نقل كرده است. او ثقه و صحيح  الحديث دانسته اند. وي را خادم الرضا و محب خاندان رسول الله (ص) معرفي كرده اند. اباصلت روايات بسياري به ويژه از ملاقات هاي امام رضا (ع) همانند دعبل خزاعي را نقل كرده است.



 
[ نام ]
   
[ ایمیل ]
   
   
 
 
 
     
کلیه حقوق این سایت متعلق به حوزه هنری استان مرکزی می باشد. | نقشه سايت